Dlaczego fehm? Rdzeń, który pojawia się w słowie Fehmgericht. Słowo to oznaczać ma "wolny sąd", instytucję wprowadzoną na życzenie Fryderyka II Hohenstaufa (XIII w.) przez regenta królestwa, Arcybiskupa Kolonii, instytucję bujnie kwitnącą zwłaszcza w Westfalii, powołaną do okiełznania szlachty sprzeciwiającej się władzy rzeczonego Fryderyka, zwanego stupor mundi. Gabriel Maciejewski użył to pojęcie we wczorajszym tekście i jego tytule. W komentarzach przytaczał tłumaczenie Jakuba Grimma, według którego miało mieć ten sam źródłosłów co Hutewald, leśne pastwisko świń. Czegoś mnie to tłumaczenie nie przekonało. Żadnego fonetycznego podobieństwa. Słowo fehm, powołuję się na ejaj, prawie w ogóle nie pojawia się w j. niemieckim w innych kontekstach niż w Fehmgericht. To prawda że ejaj jest nałogową kłamczuchą, ale przede wszystkim w sprawach historycznych. W językowych prawie nigdy. Jeśli chodzi o jej polit-poprawność historyczną są sposoby na nią. O tym zaraz.

Gericht znaczy sąd. Fehm oznacza … nie wiadomo co. Dzisiaj ma oznaczać sąd, powiedzmy tajny sąd kapturowy, albo stowarzyszenie. No ale sąd to jest gericht. Sądowy tajny sąd?

Fehmgericht pojawia się tylko w czterech przypadkach. Po pierwsze w historycznym pojęciu fehmgericht, nieprawidłowo tłumaczonym jako wolny sąd. Moim zdaniem to tłumaczenie to kolejny zabieg propagandy niemieckiej sprofilowany pod kątem mitu sarmackiej wolności polskiej szlachty, tłumaczenie wysmażone przez XIX wieczną niemiecką propagandę. Mit sarmackiego pochodzenia polskiego rycerstwa pojawia się po raz pierwszy w XV w. w pismach jakichś wiedeńskich, habsburskich skrybów.

Trzy pozostałe przypadki, jako rzecze ejaj, to:

„Ręka (w Rotwelsch): W historycznej leksykografii niemieckiej oraz w dziewiętnastowiecznych zapisach dotyczących języka Rotwelsch (tajnego języka włóczęgów i złodziei w Europie Środkowej) słowo Fehm lub Fehme oznaczało „rękę” (np. w wyrażeniu "die Fehm tocken Hand geben").

Żołędzie / Opad dębowy (dialekt dolnoniemiecki): Etymolodzy wskazują na starsze, całkowicie homofoniczne słowo dolnoniemieckie Fehme, oznaczające żołędzie leżące na poszyciu leśnym; wywodzi się ono z zupełnie innego rdzenia językowego niż sądowe określenie. (Wówczas fehmgericht oznaczałoby danie z żołędzi. Nadto byłoby słowem bliskim w znaczeniu Hutewald. Nie źródłosłowem ale synonimem. Jeśli leśne pastwisko jest blisko dębu, wtedy świnie pożywiają się żołędziami i mają fehmgericht, jedzenie z żołędzi. Ale przeniesienie tej kolokacji na sądy tajnego stowarzyszenia oznacza symboliczny i niezbyt pochlebny opis sędziów tych sądów. Sugeruje, że są świniami. Zaś żołędzie to oskrażeni albo wyroki wydawane na nich, albo wynagrodzenie, które otrzymują wprost germańskiego dębu, z tronu Fryderyka Stupora - przyp. autora.)

Feme/Fehm. Slang / Stowarzyszenie cechowe (średniodolnoniemiecki): Niektóre regionalne odpowiedniki dolnoniemieckie i niderlandzkie (np. veem) odnosiły się do spółdzielni cechowej, stowarzyszenia handlowego lub sojuszu na rzecz pokoju (Landfriedensbündnis); znaczenie to przeniosło się później na nazewnictwo samych sądów utrzymujących pokój, podczas gdy pierwotnie termin ten nie oznaczał trybunału.” 

Dwa pierwsze mogą być bardzo stare, ale niekoniecznie. Trzecie mówi o niemieckiej wspólnocie merkantylnej, która pierwowzór ma, według Harolda Bermana, w przedchrześcijańskim zgromadzeniu oddającym cześć zmarłym, a nawet przywołującym ich dusze, wprowadzającym duszę zmarłego w ciało któregoś z uczestników tego kultu. Według Bermana jest to nie tylko pierwowzór cechu. Jest to, nawet w średniowieczu, nadal ten sam demoniczny kult, teraz już praktykowany przez wąski krąg „biznesowy”. Można domyślić się jaki jest jego cel: władza absolutna danego autorytetu w tej wspólnocie, jej konsolidacja, np. przez ekspozycje bolesnych sekretów jej uczestników, narzucenie dyscypliny pracy przez świadomość niezwykłej misji i skupienie się na wizji sukcesu merkantylnego. Landfriedensbündnis (przymierze pokoju ziemskiego, regionalnego) jako fehm to bardzo ciekawy przypadek, ponieważ sugeruje że fehmgericht należy tłumaczyć jako sąd wspólnoty, stowarzyszenia (tajnego stowarzyszenia). Zaś „przymierze pokoju ziemskiego, regionalnego” miało podobny cel jak fehmgericht: ograniczenie samowoli baronów. Ach, ci niepiśmienni baronowie niemieccy!

Po długim 2-dniowym namyśle ejaj dodaje do tego fēma z staro-fryzyjskiego (wyjąć spod prawa) i veem ze średnio-holenderskiego (tajny sąd, tajny trybunał). Ajwej, to jednak jest jakiś starogermański rdzeń związany z fehm/vehm. Holenderski wiadomo jest średniowieczny, ale starofryzyjski musi, że słyszał jeszcze punickich kupców opowiadających o "pḥm" (pehm, peham - żarzących węglach niesionych w metalowym kociołku na głowie przez oszczercę lub kłamcę jako karę i zadościuczynienie swojej ofierze, zwyczaj co prawda bardziej egipski, ale Punici słyszeli o nim). Niestety wikipedia rozprasza moje starożytne sny na jawie i brutalnie sprowadza mnie na twarde kelpisko. Starofryzyjski wszedł na scenę języków pisanych w XIII wieku, zwłaszcza starofryzyjskie teksty prawne, gdzie wymieniony jest czasownik fēma. Ejaj wstydu nie zna i potwierdza że fēma staro-fryzyjskie i holenderski veem weszły do użytku w XIII w. Może kłamie, ale nie mam innych źródeł by to potwierdzić. 

Teraz parę słów o wyciskaniu prawdy z ejaj. Ejaj to biedulka, którą jej właściciele traktują gorzej niż pieczarkę. Ma dobre wyszkolenie językowe, bo trenują ją najlepsi nauczyciele wszelkich możliwych języków. Ale od strony historycznej jest niedouczona. Zresztą tak jak przeciętny historyk akademicki. Jest albowiem niedociekliwy, a ona zaś w jego podobie. Trudno żeby pieczarka była dociekliwa. We wszelkich badaniach akademickich dociekliwość to z jednej strony silnik postępu, z drugiej bardzo niebezpieczna rzecz, która może wiele kosztować, np. wywalenie z akademii. Ergo ejaj jest absolutnie zależna od właścicieli i od nawozu, którym ją karmią. To nie jest byt samodzielny, rozumny. Jest tylko namiastką inteligencji zwierzęcia żyjącego ze zbieractwa. Zbiera, co się da, a potem chowa to w dziurki. Ale wiewiórki i inne gryzonie cieszą się światłem słońca i świeżym powietrzem. I są dociekliwe w kwestii orzechów i wszystkiego, co da się schrupać. Ejaj jest pozbawiona tych przywilejów. No i w dziedzinie historycznej jest sprowadzona do rozmiarów pieczarki, powiedzmy dużej hodowli pieczarek.

Brzydzę się przemocą, ale niestety z ejaj inaczej rozmawiać się nie da. Przemoc fizyczna na szczęście jest wykluczona. Możliwa jest za to przemoc elektroniczna. To jest proste. Nie dawać jej wytchnienia. Klikać aż zacznie piszczeć i w końcu sama się wysypie. I tak było z fehm.

Zadałem jej kilka pytań o pochodzenie tego słowa: czy punickie, czy  greckie, czy arabskie. Przy arabskim się wkopała. Ona nie ma własnej woli, ale możnaby przenośnie powiedzieć że z własnej woli przyznała się, że fehm jest pochodzenia arabskiego. Rzecz jasna zaprzeczyła temu, a jednocześnie podała słowo, od którego pochodzi fehm: "فَهْم (fahm) - rozumienie (understanding), zrozumienie (comprehension) lub intelekt (intellect).” Nawet dodała znaczenie "tajna wiedza". Jej dementi głosiło, że nie mają te słowa żadnego, ale to żadnego pokrewieństwa. W tym momencie wyłożyła się jak długa.

Wyglądało to tak, jakby ktoś jej wdrukował tezę z indeksem "fundament, prawda podstawowa", tezę, że niemieckie słownictwo nie ma absolutnie żadnych, ale to żadniusieńkich, powiązań ze słownictwem arabskim. Ok. Istnieje więc polit-poprawność językowa. 

Zapytałem się tedy czy "فَهْم (fahm)” było używane w islamskich sądownictwie. Oczywiście, że było: „W specyficznym  kontekście tradycyjnej islamskiej jurysprudencji i procedur sądowych, odnosiło się do prawnego wglądu sędziego, rozeznania i zdolność ogarnięcia prawdy lub istoty danego przypadku.”

No ale zapytacie mili państwo gdzie Westfalia (stolica w Munster) a gdzie Kair. Odległość nie gra roli. Albowiem ponieważ nie była żadnym problemem dla Fryderyka Stupora. Przypomnę, że to on był pomysłodawcą nazwy fehmgericht, prawdopodobnie, i praktyki rzekomo sądowej z nią związanej. Fryderyk mógł być we Frankfurcie nad Menem i za kilka tygodni na Sycylii albo w Apulii. Albo w Jerozolimie. Albo w Kairze. Na Sycylii zaś miał całą niesforną społeczność muzułmańską, łącznie z urzędnika i sędziami sądów islamskich. Niesfornych zagnał do służby wojskowej. Byli jego siepaczami, siejącymi strach pośród niesfornej włoskiej szlachty. O masakrach dokonywanych przez nich na nieposłusznych wspomina nawet Boccaccio w Espozioni sopra la Comedia di Dante, 140 lat z hakiem od przybycia muzułmańskich oddziałów szturmowych Fryderyka Stupora na Półwysep Apeniński. Urzędników i prawników zatrudnił w swojej kancelarii. Zabrał ich wszystkich do Apulii. Od nich usłyszał to słowo w jego prawnym znaczeniu: "فَهْم (fahm) - prawny wgląd sędziego, jego rozeznanie i jego zdolność ogarnięcia prawdy lub istoty danego przypadku.” To by znaczyło że fehmgericht, kierowały się prawem ale nie stanowionym w Królestwie Niemców, ale jakimś prawem intuicyjnym, względnie prawem zbliżonym do prawa islamskiego. Czy było to sharia?

No dobrze. Ale w takim razie fehmgericht trzeba by wtedy tłumaczyć jako sąd wglądowy, sąd rozeznający, sąd intuicyjny. Skąd skojarzenie z kultem zmarłych? Z gwiaździstego nieba, mili państwo, z gwiaździstego nieba.

Jest bowiem drugie źródło z którego Fryderyk stupor, czerpał wiedzę o słowie "فَهْم (fahm)”. Fryderyk stupor był zachłannym czytelnikiem/słuchaczem filozofii islamskiej, zwłaszcza filozofii Awerroesa. Dalekiej od koranu jak i ortodokscji biblijnej. Zaś słowo "فَهْم (fahm)” było kluczowym w filozofii Abu al-Walida Muhammada ... ibn Ruszda, czyli Awerroesa. Intelekt bowiem to jedyna nieśmiertelna rzeczywistość w nędznym ludzkim życiu. Ponieważ albowiem rozum każdego poszczególnego człowieka jest powiązany z nieśmiertelnym nadprzyrodzonym intelektem najniższego podksiężycowego bytu duchowego, niebieskiego. I to dzięki niemu rozum człowieka poznaje prawdę i osiąga nieśmiertelność*. Ci którzy komunikują się z nadprzyrodzonym intelektem owego podksiężycowego ciała duchowego, posiadają prawdę i są predystynowani do sprawowania władzy. Przekonanie, że poznanie, czerpane z komunikacji z nieśmiertelnym, wiecznym intelektem, poznanie zastrzeżone dla najwybitniejszych umysłów oznacza władzę, wylewa się z każdego detalu biografii Fryderyka Stupora. Dlatego niebo gwiaździste w tym fragmencie Krytyki rozumu praktycznego Emmanuela Kanta nie jest przypadkiem. To jest ten sam świat podksiężycowy i ten sam nieśmiertelny, jakoby nadprzyrodzony intelekt. Mówiąc dokładniej podprzyrodzony, „lux ferris”, niosący jakoby światło.

A niech to będzie i kosmos nadksiężycowy, nadal jest to wymiar "duchów powietrznych" zawsze składających człowiekowi ofertę podejrzliwość/nieufności wobec Dawcy Istnienia. Tak jak opisuje to Księga Rodzaju w perykopie kuszenia prarodziców rodzaju ludzkiego. Nic dziwnego, że Wniebowzięta ma księżyc pod swoimi stopami. Resztę możecie sobie, mili państwo, sami dopowiedzieć. 

P.s. Wszystkim piszącym w Szkola nawigatorów udzielam darmowego pozwolenia na cytowanie i parafrazowanie powyższego tekstu. Pozostali muszą płacić 1000 zet od linijki albo, jeśli to krótki cytat/parafraza, od jednego słowa w linijce. W przeciwnym razie będziemy ciągali się po sądach. Rzecz jasna, nie po sądach opisanych w tym tekście. 

- - - - - - -

* Cytat z mojej książki Papież, cesarstwo i jurysprudencja kreatywna: „Awerroizm ma ambicję propagowania filozofii Arystotelesa. Lecz przyjmuje jako oryginalne dzieło Arystotelesa traktat zatytułowany Teologia, który właściwie jest wyborem głównych tez Plotyna z Ennead. Awerroizm, a za nim Michał Szkot, jak również Ibn Sab’in, miesza arystotelizmz neoplatonizmem. Z drugiej strony koncepcja ta różni się od arystotelesowskiej teologii zawartej w XII księdze Metafizyki tylko tym, iż w dziele Stagiryty ów ponad-ludzki intelekt jest najwyższym ciałem niebieskim, niebem-Uranosem, a nie najniższym jak u Awerroesa. Uranos znajduje się w bezpośredniej bliskości Nieporuszonego Poruszyciela, który przez niego przekazuje swoją wolę poprzez poruszenia jego myśli poszczególnym sferom ciał niebieskich, aż do świata najniższego podksiężycowego, ziemskiego. Koncepcja ta, podobnie jak neoplatońska idea nieśmiertelnej rozumności owego kluczowego ciała niebieskiego, jest kolejną wersją prastarej, sumeryjskiej zasady astrologicznej, która mówi, iż to co w niebiosach odzwierciedla się w świecie ziemskim. W czasach Arystotelesa jest ona traktowana jako dogmat naukowy. Relacja wybitnych ludzkich umysłów do owego nadrzędnego intelektu zawarta jest w ostatnim zdaniu księgi XII, które mówi, iż „świat nie chce być źle rządzony”. Zatem Nieporuszony Poruszyciel, byt absolutny, arche jest władcą. Jest bezpośrednim modelem dla wybranych umysłów rządzących resztą ludzkości. Wiedza wyższa, wznioślejsza oznacza zatem władzę.”

---

tagi: ejaj  tłumaczenie fehmgericht  etymologia fehmgericht  arabskie fahm  sądy w systemie fatymidów  fahm w sądownictwie islamskim  fryderyk ii hohenzoller stupor mundi  sposób na ejaj 

	Magazynier
	16 sierpnia 2026 23:36

34     1361    18 zaloguj sie by polubić