... kryptowaluta nie w sensie powszechnym. Raczej w znaczeniu zasugerowanym przez Piotera. Pioter oczywiście nigdy nie użył tego słowa w znaczeniu, które wprowadzam w tym tekście. Pisał jedynie o podtekstach politycznych i ekonomicznych obecnych w symbolice pojawiającej się na monetach i banknotach. Ale idąc za ciosem przenoszę znaczenie kryptowaluty na kryptoznaczenia zawarte w filmach. Nie chodzi tu zatem o spekulacyjną wartość nabywczą typu bitcoin, ale o ukryty przekaz zawarty w scenariuszu.

Ukryty? W Omercie 6/12 wszystko jest na widoku. Przedostatnia scena tego filmu w 1h 52' to kawa na ławę wyłożona krowie na rowie. Dla pikanterii warto obejrzeć trzy poprzedzające sceny. Ale przedostatnia wystarczy. Można wygrzebać ten film w jutubie pod tytułam Attack on Finland, ale trzeba się spieszyć, bo każdy link jest jednorazowy, tak jakby ktoś się ścigał ze szwedzkimi producentami filmu, którzy kasują każdą kolejną odsłonę. To zrozumiałe, prawa autorskie. Może jest w Netflixie.  

Nie wiem gdzie i jak te sceny są naszkicowane w książce, bo nie czytałem i nie wiem, czy była tłumaczona na polski. Mogła nie być, bo, jak większość powieści tego autora, jest ostro antymoskiewska, a jak ktoś tu rzekł polska (pseudo)kultura zinfiltrowana jest przez kremlowskich „seryjnych samobójców”. Ale mogłem też przeoczyć, bo ostatnio czytam przede wszystkim testy i wypracowania pisane przez naszą młodzież. 

Państwo na pewno widzieliście ten film albo czytaliście powieść Ilkka Remesa czyli Petri Pykälä'ego zatytułowanę Omerta 6/12 (2006). Ja po prostu nadrabiam zaległości, których i tak nie nadrobię. Oglądam to, co po całej dekadzie spływa do jutuby. I znowu mamy tu fenomen fińskich pisarzy. Nie było ich wielu, ale jak Brytyjczycy wypromowali Valtariego i Pykälä'ego, to szczęki opadły.

Doskonałą rekomendacją dla Pykały, to znaczy chciałem powiedzieć Pykälä'ego, przewyższającą wszelkie ochy i achy nad jego twórczością jest kilka lakonicznych zdań fińskiego minister spraw zagranicznych, socjaldemokraty Erkki'ego Tuomioja'ego, który na swojej stronie internetowej w styczniu 2001 roku był skomentował inną książkę tegoż autora Ruttokellot (2000) (Dzwony dżumy – thriller o ataku Rosji na Finlandię z użyciem broni biologicznej). Dzisiaj te słowa krytyki są już niedostępne w sieci. Powinny być na portalu Tuomioja'ego, ale zostały usunięte. Inaczej być nie mogło. Wiki podaje przynajmniej streszczenie tej „recenzji”: „Była ona raczej negatywna. Fiński polityk uznał za niepokojące to, że wielu antagonistów w książkach Remesa miało rosyjskie pochodzenie (zob. Rusofobia).” Czym zrobił doskonałą reklamę powieści i samemu Pykälä'emu. Ale Pykała, to znaczy przepraszam chciałem powiedzieć Pykälä, produkuje od 1997 roku. I wydaje jedną do dwu książek co roku. Co mogłoby oznaczać, iż jego nazwisko to logo firmy edytorsko-pisarskiej, rzekłbym fińsko-amerykańso-brytyjskiej joint venture. Musi że socjaldemokrata został wciągnięty do interesu. 

Osią Omerty 6/12 vel Ataku na Finlandię jest zamach na prezydenta Finlandii, zwolennika NATO, zlecony przez kreml, wykonany przez serbskich terrorystów, połączony z porwaniem francuskiego generała Jeana Morela, również sympatyka NATO. Na marginesie dodam, że brzmi to nieco jak sci-fi. No może nie znam się na francuskich generałach, ale na pierwszy rzut oka dla mnie, laika, to fantastyka. Kontekst fiński jest oczywisty. Dla Finlandii pierwsze dekady XXI stulecia to walka o przewagę nad Moskowią i o miejsce w NATO. W NATO Finlandia już jest. Przewaga jest jednak funkcją zmienną.

Główny wątek filmu czyli zlecenie na prezydenta Finlandii ma drugie dno, które ujawnione zostaje w wyżej wymienionej przedostatniej scenie przez Marie Le Clair, szefową belgijskiego wywiadu Maksowi Tannerowi, oficerowi fińskich służb. A jest owym drugim dnem zlecenie z Brukseli opiewające na ten sam zamach mający na celu usunięcie zwolennika NATO z unijnej klasy politycznej. Maks domyśla się wszystkiego, patrząc na zachowanie dowódcy porywaczy, Serba, Jankowicza. Jankowicz również porywa gen. Morela. Odbiorcą przesyłki w postaci generała Morela jest Rosjanin Titov, co brzmi jak poetycka aluzja do tow. Josipa Broz Tito. Jest właścicielem fabryki trolli, czyli kimś między Duginem a Dimitriewem, innymi słowy to alter ego Prigożyna. Titov likwiduje Serbów od razu. Głównego Serba zostawia na później. Morel potrzebny jest do przeczytania przed kamerą tekstu kompromitującego generalicję NATO. Widzowie zaś kilka minut tuż przed przedostanią sceną widzą niespodziewaną egzekucję Titova. Prigożyn faktycznie został zabity w 2023 roku, po nieudanym czy też sfingowanym najeździe na Moskwę.

Titova gra Juhan Ulfsak, estoński aktor. Oczywiście jego rosyjski jest bezbłędny. Ale bardziej zadziwiająca jest nieskazitelna znajomość rosyjskiego przez aktorkę grającą tzw. Anię, łączniczkę Serbów i Titova z kremlowskimi służbami i kata Titova w jednej osobie, piękną panią oficer-terrorystkę-wywiadowcę. Aktorka jest Finką i nazywa się Nika Savolainen. W sieci nie znajduję nic na jej temat prócz tytułów filmów, w których grała.

Pykälä zatem albo zespół piszący pod jego kierunkiem musiał zatem mieć jakieś przecieki wywiadowcze i to jeszcze w 2006 roku. Zaś alter ego Prigożyna, czyli Titov, zanim zostaje zabity, składa na jej ręce żądanie usunięcia serbskiego terrorysty odpowiedzialnego za mord na fińskim prezydencie. I co ciekawe, ta sama pani oficer na początku akcji oznajmia Serbowi, czego w zasadzie domyślamy się po biegu wydarzeń, że celem jest porwanie prezydenta a nie mord. Nagle w trakcie akcji zmienia cel. Pojawia się zatem połączone zlecenie moskiewsko-brukselskie. Skojarzenia ze smoleńskim zamachem na Lecha Kaczyńskiego są bardziej niż oczywiste. Z tego powodu tytuł Omerta brzmi w naszych uszach wyjątkowo wymownie. Przypomnę raz jeszcze rok wydania powieści – 2006.

W ostatnim czasie obejrzałem trzy filmy szpiegowskie: Agent Zeta (Zeta, 2026)– wgląd w świat hiszpańskich i latynoskich służb, bardzo ciekawy, ale podteksty w nim obecne są dla mnie niedostępne. Safe house – bardzo dobrze zrobiony paszkwil na Trumpa i trumpowski ruch MAGA, co okazuje się dopiero w końcówce filmu, kiedy to podstawiony kustosz safe house'u odkrywa swoje prawdziwe oblicze jako członek organizacji terrorystycznej działającej w strukturach USArmy i zaczyna przemawiać memami używanymi przez Trumpa. Konkluzja filmu to oczywiście zjazd po zardzewiałym brzeszczocie i wulgarne, niesmaczne ujawnienie zleceniodawcy filmu. Wyklucza to Safe house z konkurencji. Dobry scenariusz zamienia się w chałturę. No i Omerta omówiona powyżej.

Pierwsze miejsce przyznaję Agent Zeta, mimo że zakrawa na ściemę mającą zasłonić jakieś nieznane mi wydarzenia ze świata latynoskiego. Ściemą są tu wątki psychologiczne, romans dwojga agentów i rozpad ich małżeństwo jako konsekwencja nieudanej akcji razem przeprowadzonej. Psychologia bardzo prawdopodobna, ale jasnym dla nas jest, że to nie jest najważniejsze w tej grze. Tym nie mniej jest to bardzo dobra ściema ze wspaniałym scenariuszem i monologiem dla aktora grającego starego hiszpańskiego wywiadowcę-zamachowcę, pozostającego w kontakcie ze światem służb, ale z ukrycia. No może monolog to nieprecyzyjne określenia. Raczej chodzi tu o kwestie wygłoszone przez niego w negocjacjach z szefami kolumbijskiego wywiadu, który chce go capnąć 30 lat po masakrze, dokonanje przez jego zespół na ziemi kolumbijskiej. Ciekawym jest tu sposób rozumowania i zabezpieczenia swojej osoby i bliskich przez oficera wywiadu, a właściwie freelancera.

Omerta ex aequo. Ma swoje ściemniające momenty, powiedzmy komercyjne: wątek romantyczny i sceny typu „zabili go i uciekł” i „Bruce Lee w spódnicy” – tu chodzi akurat o francuską agentkę, towarzyszącą generałowi Morelowi. Ale konkluzja tego filmu sprawia, iż można te odloty wybaczyć. W końcu scenariusz był przeznaczony do szerokiego odbioru, również na wyspach i na kontynencie amerykańskim.

---

tagi: omerta  atak na finlandkę  petri pykälä 

	Magazynier
	6 maja 2026 18:51

11     836    5 zaloguj sie by polubić